Is dat bijvoorbeeld het denken, dan wordt het bewustzijn vooral geleid door inzicht en logica. Is dit het voelen, dan overheerst de waardering; iets is aangenaam of niet, je aanvaardt iets of wijst het af. Denken en voelen worden rationele functies genoemd omdat beide met waardebepaling werken. De andere twee functies, gewaarworden en intu´tie, noemt Jung irrationeel, omdat niet de logica en het oordeel actief zijn, maar het waarnemen zelf. Het gewaarwordingstype richt zich daarbij op het registreren van de details, terwijl het intu´tieve type vooral de sfeer, het geheel in zich opneemt. Dit functiepaar staat daarom in dezelfde tegenstelling tot elkaar als denken en voelen.; de ÚÚn sluit de ander uit. De overheersende bewustzijnsfunctie bepaalt dus in hoge mate onze oriŰntatie op de wereld en onze relatie tot de ander. De andere 3 functies zijn daarbij ofwel ondersteunend ofwel onbewust, onontwikkeld (de waarde van deze bewustzijnsfuncties heeft zijn toepassing gevonden onder meer in de psychologische typen voorkeurstest, ontwikkeld door Katherine Cook Briggs en Isabel Briggs Myers gedurende de jaren twintig in de vorige eeuw. Deze zogenaamde Myers-Briggs Type Indicator« is, doorontwikkeld, tegenwoordig de meest gebruikte psychologische checklist ter wereld. De therapeutenkring is in het bezit van een licentie voor het gebruik van deze test).